Fiziğin Muhteşem DünyasıEtkileşimli fizik simülasyonları
Ana sayfa › Fizik I › Vektörler

Vektörler: Bileşenler ve Vektör İşlemleri

Bir vektör büyüklüğü ve yönüyle tanımlanır. Düzlemde her vektör, eksenler üzerindeki izdüşümleri olan bileşenleriyle yazılabilir: $\vec A = A_x\,\hat{i} + A_y\,\hat{j}$, burada $A_x = A\cos\theta$, $A_y = A\sin\theta$ ve $\theta$, $+x$ ekseninden saat yönünün tersine ölçülür.

Büyüklük ve yön bileşenlerden bulunur: $$A = \sqrt{A_x^2 + A_y^2},\qquad \theta = \tan^{-1}\!\left(\frac{A_y}{A_x}\right)\ \ (\text{bölgeye dikkat!})$$

Vektör işlemleri

Toplama ve çıkarma bileşen bileşen yapılır: $R_x = A_x \pm B_x$, $R_y = A_y \pm B_y$. Skaler çarpım bir sayıdır: $\vec A\cdot\vec B = A_xB_x + A_yB_y = AB\cos\phi$. Vektörel çarpım her iki vektöre diktir: $|\vec A\times\vec B| = AB\sin\phi$, yönü sağ el kuralıyla bulunur.

Kontroller

A vektörü (uç noktası, m)
B vektörü (uç noktası, m)
Tıklamaları yuvarla
Eksenler

Sonuç ızgaraya sığmazsa görünüm otomatik olarak uzaklaşır. Yerleştirdikten sonra okların uçlarını sürükleyebilirsiniz.

ABsonuçbileşenler / yardımcı çizgiler

Hesaplama

Bunu dene

1. "Tüm bölgeler" eksenini seçip $(-3, 4)$ noktasına bir vektör yerleştirin. Hesap makinesindeki $\tan^{-1}(A_y/A_x)$ değeri neden yanlış yönü verir?

Açıklama
$\tan^{-1}(4/(-3)) = -53.1^\circ$ çıkar; bu açı IV. bölgeyi gösterir. Oysa $A_x<0$, $A_y>0$ olduğundan vektör II. bölgededir: $\theta = -53.1^\circ + 180^\circ = 126.9^\circ$. Tanjant fonksiyonu $180^\circ$ periyotludur, bölgeyi bileşenlerin işaretinden belirlemek gerekir.

2. Toplama modunda iki vektörü farklı yönlere sürükleyin. $|\vec A + \vec B|$ en çok ve en az ne kadar olabilir?

Açıklama
Vektörler aynı yöndeyken $|\vec R| = A + B$ (en büyük), zıt yöndeyken $|\vec R| = |A - B|$ (en küçük) olur. Genelde $|A - B| \le |\vec A + \vec B| \le A + B$ (üçgen eşitsizliği).

3. Skaler ve vektörel çarpım modlarında $\vec B$'yi $\vec A$'ya dik konuma getirin. Hangi çarpım sıfır olur, hangisi en büyük değerini alır?

Açıklama
Dik vektörlerde $\cos 90^\circ = 0$ olduğundan $\vec A\cdot\vec B = 0$; $\sin 90^\circ = 1$ olduğundan $|\vec A\times\vec B| = AB$, yani paralelkenar dikdörtgene dönüşür ve alanı en büyük olur.

Fizik I dersindeki diğer simülasyonlar