Fiziğin Muhteşem DünyasıEtkileşimli fizik simülasyonları
Ana sayfa › Atom ve Molekül Fiziği › Bohr Atom Modeli · Spektral Seriler

Bohr Atomu ve Spektral Seriler

Bohr modelinde elektron yalnızca açısal momentumu $L = n\hbar$ olan dairesel yörüngelerde bulunabilir. Hidrojen benzeri bir iyon (çekirdek yükü $Ze$, tek elektron) için yarıçaplar ve enerjiler $$r_n = \frac{n^2 a_0}{Z},\qquad E_n = -\frac{13.6\ \text{eV}\; Z^2}{n^2}\cdot\frac{\mu}{m_e},\qquad a_0 = 0.0529\ \text{nm}$$ olur; $\mu = m_eM/(m_e+M)$ indirgenmiş kütledir. Elektron $n_i$ düzeyinden $n_f$ düzeyine geçerken enerji farkı kadar enerjili bir foton salınır (ya da soğurulur):

$$h f = \frac{hc}{\lambda} = E_{n_i} - E_{n_f},\qquad \frac{1}{\lambda} = R_M Z^2\left(\frac{1}{n_f^2} - \frac{1}{n_i^2}\right),\qquad R_M = \frac{R_\infty}{1 + m_e/M}$$
Spektral seriler ve karşılık gelme ilkesi

Aynı alt düzeye ($n_f$) inen geçişler bir seri oluşturur: Lyman ($n_f=1$, morötesi), Balmer ($n_f=2$, görünür), Paschen ($n_f=3$), Brackett ($n_f=4$, kızılötesi). $n_i\to\infty$ limiti seri sınırıdır. Büyük $n$ için $n\to n-1$ geçişinde salınan fotonun frekansı, elektronun klasik yörünge frekansına $f_\text{yör} = v/(2\pi r) = 2R_\infty c Z^2/n^3$ yaklaşır (Bohr'un karşılık gelme ilkesi).

Parametreler

Geçiş türü
Seri

Enerji düzeyi diyagramında iki düzeye sırayla tıklayın (önce başlangıç, sonra son düzey). Ya da seri spektrumundaki bir çizgiye tıklayın.

morötesi / kızılötesi çizgiler gri, görünür çizgiler kendi rengindeDalga boyu ekseni logaritmiktir (vakum dalga boyları)

Hesaplama

Karşılık gelme ilkesi: n → n−1 foton frekansı ve klasik yörünge frekansı

Bunu dene

1. $Z = 1$ seçin ve 3 → 2 geçişini yapın (Balmer serisinin ilk çizgisi, H$_\alpha$). Dalga boyu ve rengi nedir? İndirgenmiş kütle düzeltmesini kapatınca ne kadar değişiyor?

Açıklama
$\Delta E = 13.6(1/4 - 1/9) \approx 1.889$ eV, $\lambda \approx 656.5$ nm (vakumda; havada 656.3 nm), kırmızı. Düzeltme kapatılınca $R_\infty$ kullanılır ve $\lambda \approx 656.1$ nm olur: fark yaklaşık $m_e/m_p \approx 1/1836$ oranındadır (≈0.36 nm). Döteryumda bu kayma gözlenerek döteryum keşfedilmiştir.

2. Lyman serisini seçip "Seri sınırını göster"e basın. Seri sınırının dalga boyu ve hidrojenin iyonlaşma enerjisi nedir?

Açıklama
$\lambda_\infty = 1/R_H \approx 91.2$ nm, $E = 13.6$ eV. Bu, temel durumdaki hidrojeni iyonlaştırmak için gereken en küçük foton enerjisidir.

3. $Z = 2$ (He$^+$) seçin. Hangi geçiş hidrojenin H$_\alpha$ çizgisiyle neredeyse aynı dalga boyunu verir? Neden tam olarak aynı değil?

Açıklama
$Z^2(1/n_f^2 - 1/n_i^2)$ ifadesinde $Z = 2$, $n_f = 4$, $n_i = 6$ için $4(1/16 - 1/36) = 1/4 - 1/9$ olur: He$^+$ 6 → 4 geçişi ($\lambda \approx 656.2$ nm). Fark indirgenmiş kütleden gelir: He çekirdeği protondan ağır olduğu için $R_{He}$ biraz daha büyüktür (Pickering serisi).

Atom ve Molekül Fiziği dersindeki diğer simülasyonlar